ପୁରୀ
ଶଙ୍ଖକ୍ଷେତ୍ର
ଶଙ୍ଖକ୍ଷେତ୍ର। ଶଙ୍ଖ।
ପୁରୀର ପବିତ୍ର ଭୂମି ଶଙ୍ଖ ଆକାରରେ ଅଙ୍କା ହୁଏ। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ତାହାର ନାଭିରେ — ରତ୍ନବେଦୀକୁ ହୃଦୟ ରୂପେ ପଢ଼ାଯାଏ। ସେହି ପଥର ଚାରିପାଖେ ଏକ ସହର, ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ରାସ୍ତା, ଏକ ପୋଖରୀ, ଏକ ସମୁଦ୍ର, ଏବଂ ଏକ ଶିବ ଯିଏ ସୀମା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଶିଖର ସଙ୍କେତ। ଏହା ସମଗ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ନୁହେଁ।
ମହୋଦଧି · ଶରଧାବାଲି
ସମୁଦ୍ର ଓ ବାଲି
ସମୁଦ୍ର କୂଳ, ଭିତରକୁ ଥିବା ଦେଉଳ, ଏବଂ ଗୁଣ୍ଡିଚା ଆଗର ବାଲି। ତିନୋଟି ଭିନ୍ନ ଭୂମି।
ମହୋଦଧି
ପୁରୀ ସମୁଦ୍ର କୂଳ
ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର, ବଙ୍ଗୋପସାଗର କୂଳରେ। ସିଂହଦ୍ୱାରରୁ ପ୍ରାୟ ଦୁଇ କିଲୋମିଟର ପୂର୍ବରେ। ସମୁଦ୍ର ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ଏକ ତୀର୍ଥ।
ମନ୍ଦିରରୁ ସମୁଦ୍ର
ମନ୍ଦିର ଭୂମିରୁ ସମୁଦ୍ର
ଦେଉଳ ଭିତରକୁ ଠିଆ ହୋଇଛି। ସମ୍ପର୍କ ଏହା: ପ୍ରଥମେ ପଥର, ମଝିରେ ସହର, ପୂର୍ବ ସୀମାରେ ମହୋଦଧି। ଗର୍ଭଗୃହର କୌଣସି ଝରକା ନୁହେଁ।
ଶରଧାବାଲି
ଗୁଣ୍ଡିଚା ଆଗର ପବିତ୍ର ବାଲି, ଯେଉଁଠି ରଥ ଅଟକେ। ରାଣୀ ଶରଧାଙ୍କ ନାମରେ, ଯିଏ ପୁରୁଣା ମାଳିନୀ ନଦୀର ବାଲିଶଯ୍ୟା ଭରିଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବାଲି — ସମୁଦ୍ର ନୁହେଁ।
ନୀଳାଚଳ ପାଇଁ ଅଙ୍କିତ। ଫଟୋ ନୁହେଁ, ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ନୁହେଁ।
ବଡ଼ଦାଣ୍ଡ
ବିଶାଳ ରାସ୍ତା। ସିଂହଦ୍ୱାରରୁ ଗୁଣ୍ଡିଚା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟ ତିନି କିଲୋମିଟର। ସାଧାରଣ ଦିନରେ ଏହା ଏକ ଗଳି। ଆଷାଢ଼ରେ ଏହା ହିଁ ଯାତ୍ରା।
ରଥଗୁଣ୍ଡିଚା
ମାଉସୀଙ୍କ ଘର। ମାଉସୀମା ମନ୍ଦିର। ରଥ ଓ ବାହୁଡ଼ା ମଝିରେ ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତି। ହେରା ପଞ୍ଚମୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଣେ।
ପକ୍ଷନରେନ୍ଦ୍ର
ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟାରୁ ବୟାଳିଶ ଦିନ ଚାଲେ। ପ୍ରଥମ ଏକୋଇଶ ଦିନ ପ୍ରତିନିଧି ଦେବତାମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଏହି ଜଳରେ ବିହାର କରନ୍ତି। ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ପାଳିତ ହୁଏ।
ଶରଧାବାଲି
ଗୁଣ୍ଡିଚା ଆଗର ପବିତ୍ର ବାଲି। ଦେବତାମାନେ ଭିତରକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ରଥ ଏଠାରେ ଅଟକେ। ନାମ ରାଣୀ ଶରଧାଙ୍କର, ଯିଏ ପୁରୁଣା ମାଳିନୀ ନଦୀର ବାଲିଶଯ୍ୟା ବାଲିରେ ଭରିଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହା ସମୁଦ୍ର କୂଳ ନୁହେଁ।
ରଥମହୋଦଧି
ସମୁଦ୍ର ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ଏକ ତୀର୍ଥ, ପୃଷ୍ଠଭୂମି ନୁହେଁ। କୂଳରେ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ସେହି ସ୍ଥାନ ଯେଉଁଠି ପୁରୀ କୌଣସି ଦେହକୁ ତାକୁ ଫେରାଏ। ମନ୍ଦିର ନିଜେ ଭିତରକୁ ଠିଆ।
ମନ୍ଦିର, ଭିତରକୁକୌଳି ବୈକୁଣ୍ଠ
ପରିସର ଭିତରେ। ଅଧିକ ଆଷାଢ଼ କାଠ ବିଗ୍ରହଙ୍କୁ ନବୀକରଣ କଲେ, ପୁରୁଣା ଦାରୁ ଏଠାରେ ସମାଧି ଦିଆଯାଏ। କୌଣସି ସ୍ଥିର ବାର ବର୍ଷୀୟ ଘଡ଼ିରେ ନୁହେଁ।
ନବକଳେବର